Bạo lực sân cỏ V-League: Thẻ đỏ bị bỏ sót và trách nhiệm của cả tổ VAR

Người ta gọi tôi là kẻ phá đám. Tôi gọi đó là nhìn trước bước chạy.

Tối 20/9, trận Đồng Nai tiếp CLB Công an Hà Nội, tôi tua lại băng ghi hình ba lần. Tôi tua không vì pha bóng đẹp. Tôi tua vì một chi tiết gần như không ai nhớ sau tiếng còi mãn cuộc: sau khi Huỳnh Tấn Sinh đá từ phía sau vào chân Nguyễn Đình Bắc lần thứ hai, trọng tài Lê Vũ Linh rút ra đúng một chiếc thẻ vàng. Cựu Trưởng ban trọng tài VFF Dương Vũ Lâm, người từng ngồi ghế Phó chủ tịch chuyên môn VFF, gọi pha bóng ấy là "bỏ bóng đá người quá phô".

Cả giải đấu đang gọi tên cầu thủ. Tôi ghi vào sổ một cái tên khác. Một cầu thủ đá bẩn là chuyện của một cầu thủ. Cùng một trận, một đội có hai pha bạo lực nhắm vào cùng một tiền đạo, và cả hai đều không nhận đủ thẻ, thì câu chuyện đã chuyển sang chỗ khác.

Bốn pha bóng trong hai vòng

V-League 2026-2027 mới đi qua vòng 2 và đã kịp sản sinh một danh sách dài hơn cả mùa giải trước đó. Trung vệ Đoàn Văn Hậu của CLB Công an Hà Nội đá gãy chân tiền vệ Doãn Ngọc Tân của Thể Công Viettel. Ngoại binh Ezequiel Santos Da Silva của Nam Định đạp vào bụng Võ Hữu Việt Hoàng của SHB Đà Nẵng. Rồi tới ngày 20/9, Lê Văn Sơn dùng cùi chỏ với Đình Bắc, và Huỳnh Tấn Sinh hai lần đá từ phía sau, cũng với Đình Bắc.

Bốn pha bóng. Ba trong số đó nhắm vào một tiền đạo. Người ta vẫn nói bạo lực sân cỏ là tai nạn. Nhìn vào cách phân bố mục tiêu, nó giống một lựa chọn hơn: chọn đúng cái chân cần chặn, chọn đúng cầu thủ trẻ chưa có nhiều tiếng nói trong phòng thay đồ. Đình Bắc là mẫu tiền đạo mà mọi hàng thủ ở V-League đều biết tên và đều ngại đối mặt ở cự ly gần.

Ban tổ chức giải, VPF và VFF phản ứng nhanh. Đại diện ba bên gặp trực tiếp Ban trọng tài VFF, yêu cầu các trọng tài làm đúng luật, giữ kỷ cương giải đấu và ngăn chặn hành vi thô bạo trên sân.

"Làm đúng luật" – với một giải chuyên nghiệp, đó là yêu cầu tối thiểu. Việc ban tổ chức phải họp riêng để nhắc người cầm còi làm đúng luật nói lên điều mà bảng xếp hạng không nói: kỷ cương V-League đang phụ thuộc vào thiện chí của từng trọng tài, chứ không phụ thuộc vào bộ máy.

Thẻ đỏ bị bỏ sót nằm ở đâu

Ở tình huống của Tấn Sinh, "làm đúng luật" phải được dịch thành một hành động cụ thể: rút thẻ đỏ. Luật ghi rõ hành vi bạo lực, hoặc đá vào đối phương khi bóng ngoài tầm kiểm soát, thuộc nhóm lỗi bị truất quyền thi đấu. Tấn Sinh đá từ phía sau, bóng đã rời chân, Đình Bắc không còn cơ hội tranh chấp. Trọng tài Lê Vũ Linh đứng cách đó vài mét và chọn thẻ vàng.

Trong sổ theo dõi của tôi, cuốn sổ tôi giữ suốt hơn một thập kỷ ngồi xem bóng đá Việt Nam, có một cột tôi đặt tên là "tỷ lệ chuyển hóa": trong 10 pha phạm lỗi mà tôi tự đánh giá là nặng, bao nhiêu pha được đền bằng đúng mức thẻ. Với các lỗi tranh chấp bóng, tỷ lệ tôi ghi được thường quanh 7/10. Với các lỗi không bóng – đá nguội, cùi chỏ, đá từ phía sau – tỷ lệ tụt xuống khoảng 4/10. Nhóm lỗi nguy hiểm nhất lại là nhóm được xử nhẹ nhất. Đó là nghịch lý khiến Đình Bắc phải nín thở đứng dậy sau mỗi pha bóng, thay vì được bảo vệ bằng một tấm thẻ.

Lỗi không bóng khó thấy nhất nếu bạn đứng ở góc quan sát xấu. Nó cũng chính là loại lỗi mà VAR sinh ra để xử lý. Trọng tài chính có hai mắt, đứng ở một điểm, còn bóng thì chạy. Tổ VAR có nhiều góc máy, có khả năng tua chậm, có quyền gọi trọng tài chính ra ngoài màn hình.

Vì thế tôi không đặt vấn đề với riêng ông Lê Vũ Linh. Nếu tổ VAR nhìn thấy pha bóng của Tấn Sinh rồi im lặng, lỗi nằm trong phòng điều khiển. Nếu tổ VAR gọi mà trọng tài chính phủ quyết, lỗi nằm ở người cầm còi. Chỉ có một cách để biết kịch bản nào đã xảy ra: công bố biên bản đối thoại giữa tổ VAR và trọng tài chính, thứ mà V-League chưa từng đưa ra ánh sáng.

Ông Dương Vũ Lâm chỉ đúng vào chỗ đó khi trả lời phỏng vấn: nếu tổ VAR, gồm các ông Võ Hoài Thương và Nguyễn Thành Sơn, có tư vấn mà bị trọng tài chính phủ quyết, tổ VAR hoàn thành nhiệm vụ. Ngược lại, nếu tổ VAR không tư vấn về việc phải dùng thẻ đỏ cho lỗi bỏ bóng đá người, các trọng tài VAR cũng phải bị xử lý. Ông Lâm đẩy logic đi xa hơn một bước: nếu đã phạt nguội Tấn Sinh vì lỗi này, thì cũng phải treo còi trọng tài Lê Vũ Linh tương tự.

Tôi thích cách đặt vấn đề ấy, vì nó buộc ban kỷ luật phải chọn một thái độ. Hoặc công nhận pha bóng là lỗi nặng, và khi đó người bỏ sót nó phải chịu trách nhiệm ngang với người gây ra nó. Hoặc coi đó là lỗi nhẹ, và khi đó đừng treo giò Tấn Sinh.

Thị trường kỷ luật hai chuẩn

Điều thường xảy ra ở V-League là cả hai cùng bị phạt, nhưng mức phạt chênh nhau tới mức vô lý. Cầu thủ bị treo giò vài trận, có tên trên thông cáo, có số tiền phạt. Trọng tài không được phân công ở vòng kế tiếp, rồi lặng lẽ quay lại. Ông Dương Vũ Lâm mô tả đúng cơ chế đó: án kỷ luật cho trọng tài thường không được công bố rộng rãi, nhưng cứ nhìn danh sách phân công ở các vòng đấu liền kề là biết ai bị treo còi.

Sự im lặng có hệ thống ấy tạo ra thứ tôi gọi là thị trường kỷ luật hai chuẩn. Cầu thủ chịu án công khai, có tên, có số trận, có tiền phạt. Trọng tài chịu án kín, không tên, không số vòng, không thông cáo. Một hệ thống như vậy không sửa được văn hóa bạo lực, bởi nó dạy cầu thủ một bài học rất rõ: rủi ro lớn nhất của bạn nằm trên sân, còn rủi ro của người cầm còi nằm trong phòng họp.

Ở Quảng Nam tôi học được một điều: người ta ghét bạn vì bạn đúng trước họ một mùa giải. Năm 2026, khi tôi viết rằng một đội bóng có tuổi trung bình đội hình gần 30 sẽ xuống hạng, rất nhiều người ném đá. Cuối mùa, đội bóng ấy xuống hạng thật, và những người ném đá quay sang gọi tôi là thánh dự đoán. Tôi không thích danh hiệu ấy. Tôi thích việc mình đã in ra một mốc kiểm chứng để người khác soi.

Với câu chuyện trọng tài, tôi xin in ra một nhận định tương tự: nếu V-League không công khai cơ chế xử lý trọng tài trong mùa này, số pha bạo lực sẽ không giảm, kể cả khi số thẻ đỏ tăng.

Lý do nằm ở chi phí. Một tiền đạo trẻ bị đá hai lần trong một trận vẫn có thể đứng dậy. Một cầu thủ bị gãy chân mất cả mùa giải. Còn một trọng tài bỏ sót thẻ thì gần như không mất gì. Khi chi phí của người gây ra hậu quả thấp hơn chi phí của người hứng hậu quả, hành vi sẽ lặp lại, và nó lặp lại vào đúng vòng đấu mà khán giả đông nhất.

Còn một tầng nữa mà các cuộc họp kỷ luật ít khi chạm tới: thương mại. Một giải đấu đang bán bản quyền truyền hình không thể bán một sản phẩm mà người xem phải nín thở dõi xem cầu thủ của mình còn đứng dậy được hay không. Bạo lực sân cỏ là chi phí thương mại, chỉ có điều nó nằm ở cột chi phí của mùa sau, còn cái lợi của việc không xử lý trọng tài nằm ngay ở mùa này.

Chỗ tôi có thể sai

Tôi có thể sai khi đặt quá nhiều lên tổ VAR. Có ý kiến cho rằng nhiều sân ở V-League không đủ góc máy để kết luận một pha đá nguội, và phòng VAR vận hành với nhân sự mỏng hơn tiêu chuẩn quốc tế. Nếu vậy, vấn đề nằm ở tiền và hạ tầng, chứ không nằm ở lương tâm của từng trọng tài. Một giải muốn VAR chạy đúng phải trả giá cho nó, và cái giá đó thường bị xếp vào danh mục chi phí không cần thiết.

Tôi cũng có thể sai khi đòi treo còi trọng tài. Công khai xử phạt có thể tạo hiệu ứng ngược: trọng tài rút thẻ đỏ quá tay để chứng minh mình nghiêm khắc, làm vỡ các trận đấu, đẩy các đội vào lối chơi phòng ngự tiêu cực. Một giải đấu bị ám ảnh bởi thẻ phạt là một giải đấu hỏng theo cách khác, và tôi không muốn đổi một căn bệnh lấy một căn bệnh khác.

Và tôi có thể sai khi chỉ nhìn về phía trọng tài. Nhiều người sẽ nói trách nhiệm thuộc về ban huấn luyện: một đội để hai cầu thủ cùng nhắm vào một đối thủ trong một trận thì băng ghế huấn luyện có phần. Tôi không phản đối điểm này. Tôi chỉ tin vào thứ tự ưu tiên: sửa cầu thủ mất một mùa, sửa trọng tài mất một vòng, sửa hệ thống mất vài năm. Người ta luôn chọn việc rẻ nhất trước.

Mốc kiểm chứng

Hà Nội FC không cần một thế hệ vàng. Họ cần một thế hệ dám chơi thứ bóng đá mà kẻ khác sợ hãi. Nhưng ở V-League hiện tại, nỗi sợ của các đội đã chuyển từ bóng đá của đối thủ sang chân của chính mình.

Mốc kiểm chứng của tôi: sau vòng 5 V-League 2026-2027, tôi sẽ quay lại soi ba điểm. Một, liệu V-League có công bố bất kỳ án kỷ luật nào dành cho trọng tài liên quan tới trận Đồng Nai – Công an Hà Nội. Hai, liệu ông Lê Vũ Linh có xuất hiện trong danh sách phân công của ba vòng liền kề. Ba, liệu số pha phạm lỗi không bóng mà tôi ghi được ở mỗi vòng có giảm so với hai vòng đầu mùa. Nếu cả ba đều không đổi, thì cuộc họp giữa VPF, VFF và Ban trọng tài chỉ là một cuộc họp.